روزنامه نيويورك تايمز
از کلهربه عنوان
سفير فرهنگي
موسيقي ایران ياد كرد
كيهان كلهر را بايد سفیر فرهنگی موسیقی ایران لقب داد. او در چند سال گذشته يكي از پركارترين هنرمندان کشور بوده که با سفر به دورترین نقاط جهان به یک هنرمند بین المللی تبدیل شده است. کلهر بین دانشجویان ایالات متحده طرفداران زیادی دارد. سال گذشته دانشگاه "ييل" شاهد هنرنمايي او در تكنوازي كمانچه بود و بعد هم در ژاپن با گروه موسيقي "جاده ابريشم" روي صحنه رفت. چندي بعد در لبنان برنامه اجرا كرد و سپس به مصر رفت و در كنار اهرام ثلاثه كمانچه نواخت. بعد هم در مجموعه برنامههاي گروه "جاده ابريشم" در ايالت كاليفرنياي آمريكا روي صحنه رفت.
اما مهمتر از همه اينها، آلبوم " شهر خاموش " بود كه براي كودكان حلبچه ضبط شده و بعد از انتشار در خارج از کشور بالاخره در ایران هم به بازار موسيقي عرضه شد. چندی پیش روزنامه نيويوركتايمز به بهانه ضبط اين آلبوم به بررسي جايگاه فرهنگي اين نوازنده برجسته ايراني پرداخت و از او بهعنوان موسيقيداني ياد كرد كه نقش سفير فرهنگي را ايفا ميكند.
ويواين شواتيزر در مورد شهر خاموش مينويسد: "شهر خاموش اثري سحركننده و تاثيرگذار درباره روستاي حلبچه است؛ روستايي كه صدامحسين آن را بمباران شيميايي كرد. در اين آلبوم ساز كمانچه ماتم و زاري كودكان حلبچه را به مخاطب منتقل ميكند". كلهر این آلبوم را با همراهي نوازندگان گروه بروكلين رايدر ضبط كرده است. شهر خاموش با بداههنوازي كمانچه آغاز ميشود، زمزمهاي در يك مخروبه كه بهطرز ترسناكي گردوخاك پخششده در هوا و ويرانههاي بمباران را تداعي ميكند. اين زمزمه با آهنگي كردي همراه است كه دوباره ساختن روستاي ويرانشده را يادآوري ميكند. اين اثر البته براي كلهر 45 ساله طنين ويژهاي دارد؛ براي او كه در تهران متولد شد اما اصل و نسبي كردي دارد. كلهر صداي ساز كمانچه را صدايي گرم و خيلي نزديك به صداي انسان توصيف كرده است.
قطعه اصلی اثر حاضر - شهر خاموش - در سال 2004 به سفارش دانشگاه هاروارد برای ترکیب کوارتت زهی نوشته و اجرا شد و بعد از نظر سازبندی و شکل اجرا بازبینی شد که ساز کنتر باس و سازهای کوبه ای به آن اضافه گردیده است. این قطعه برای اولین بار در کارنگی هال نیویورک به وسیله همین نوازندگان اجرا شد و بعدها در کنسرت های دیگر. هدف ابتدایی در بوجود آمدن شهر خاموش ترکیب موسیقی بداهه و موسیقی از پیش نوشته شده در یک قطعه موسیقی بود که تمام اعضای گروه بر اساس چهار چوب های مشخص شده در آن شرکت می کنند و در شکل گیری و صدا دهندگی نهایی به یک اندازه موثرند.
شیوه نوشتار در سه قسمت اول غیر متعارف و نشانه ای ست. در این شیوه هم نوازنده برداشت خود از نشانه ها را اجرا می کند و تنها فرم ها جهت کلی اجرا مشخص و توضیح داده شده است ولی عواملی چون سرعت ریتم و انتخاب ترکیب ها، دامنه صوتی و زمان کشش یا سکوت ها در هنگام اجرا بر عهده نوازندگان است و طبیعتا در هر اجرا متفاوت.قسمت دوم که در پی تکنوازی کمانچه بر اساس تم های کردی می آید، به روش معمول آهنگسازی و به شیوه رایج نت نویسی شده است.
همكاران كلهر در ضبط اين اثر كولين ياكوبسن، جاناتان گاندلسمن، نيكلاس كورد، سيامك آقايي و اريك ياكوبسن هستند . نيكلاس كورد درباره همكاري با كلهر ميگويد: همكاري با اين نوازنده ايراني نتيجه هشت سال يادگيري و تجربه است. "اولين باري كه ما كلهر را ديديم خيلي از ديدار او لذت برديم. مجذوب جهان ذهني او شديم، اما در آغاز فكر نميكرديم روزي بتوانيم چنين اثر رويايياي با هم ضبط كنيم". بداههنوازي، مهارتي كه در سنت موسيقي كلاسيك فارسي سابقهاي ديرينه دارد، موسيقيدانان كلاسيك غربي به ندرت در كارهايشان بداههنوازي داشتهاند اما اعضاي بروكلين رايدر براي اولين بار بخت خود را در اين زمينه با بداههنوازي كلهر، آزموده است. شوايترز در ادامه مقاله نیویورک تایمز به تلاشهاي كيهان كلهر براي نزديك كردن ملتها از طريق موسيقي ميپردازد و همكاري او با شجاعت حسينخان نوازنده سيتار هندي را در اين راستا ارزيابي ميكند. اين دو كه سابقه همكاري 8 ساله با هم دارند تا به حال آلبومهاي موسيقي غزل يك و غزل دورا منتشر كردهاند. كلهر در موسيقياش روي فهم عميقي از موسيقي فرهنگها تاكيد دارد. او به عنوان يك موسيقيدان ايراني بارها و بارها برنامههاي متعددي براي تماشاگران غربي اجرا كرده است. با اينكه طي سالهاي اخير با سوالهاي سياسي زيادي روبهرو شده اما همواره بر اين نكته تاكيد دارد كه يك سفير فرهنگي است نه يك سياستمدار.از آخرين كنسرت مستقل كلهر در تهران 5 سال ميگذرد. در حقيقت صداي كمانچه كلهر طي سالهاي اخير بيش از آنكه در تهران شنيده شود در ديگر پايتختهاي دنيا به گوش خورده است. اين نوازنده متولد سال 1342 در خانوادهاي كرد است. كلهر كار موسيقي را از 5 سالگي شروع كرد و مدتي هم با گروه شيدا همكاري داشته است. او از 17 سالگي مقيم ايتاليا بوده و سپس در رشته آهنگسازي در دانشگاه كارلتناتاوا (كانادا) فارغ التحصيل شده است. كلهر يك بار هم نامزد جايزه معتبر گرمي شده است.
منبع: اعتماد ملی/آهنگ سر
رستني ها كم نيست